CengizPak.com.tr » Problem Çözebilme

Yönetici olmak isteyenler için öneriler … Yöneticinizde hangisinin daha çok olmasını isterdiniz … problem çözebilme yeteneği mi yoksa öngörebilme yetkinliği mi ?

Cengiz Pak — Fri, 05 Aug 2011 04:08:12 +0000

Bundan önce bu günü görebilseydiniz şimdi böyle mi olurdunuz !

Peki geleceği öngörebilmek tamamen imkansız mı veya falcıların işi mi ?

Örneğin 1812′de, Moskova’nın 110 Km batısında Napolyon liderliğinde Fransız orduları Rus birlikleri ile karşılaştı. Napolyon’un amacı Rusya’yı ele geçirmekti, Rusların ise niyet belli, kendilerini savunmak. Ruslar ilk karşılaşmada cephelerini savundular ve Fransızlar durdu. Sonra Rus birliklerinin komutanı Kutuzov geri çekilme kararı aldı. Sonraları bu kararından dolayı eleştirildi ama biraz da buna mecburdu. Çünkü Rus ordusu Fransız ordusuna göre daha güçsüzdü ve Kutuzov başka bir yerde tekrar savaşabilmek için bütün orduyu hızla Moskovanın içine çekti.

Fransızlar ellerini kollarını sallayarak Moskovanın sokaklarına kadar geldiler, Çar’dan ülkeyi teslim etmesini istediler. Bu arada kış bastırmıştı. Napolyonun ordusunun ikmal yolları kar altındaydı, bir de mesafe çok uzamıştı. Rus Çar’ı kısaca “ne teslim olması dedi” sonra ise Rus birlikleri Fransız ordusunu önlerine katıp tekrar geldikleri yere kadar kovaladılar ve büyük hasar verdiler.

Bir savaş dahisi olan Napolyon ordusunun kış şartlarında Moskova’da ikmal alamayacağını nasıl öngörememiş, Kutuzov bu sonucu öngörmüş müydü ?

İsviçreliler saatleri ile ünlüdür, en azından benim kuşağım için bu böyle. 1968′de İsviçre dünya saat endüstrisinin tek hakimiydi, ünlü markaları ve ülke imajı ile liderdi. 1968′de dünya pazarının %65′ine sahiptiler. 12 yıl sonra, 1980′de pazar payları % 10′a inmişti … ne olmuştu ?

Japonların elektronik saatleri piyasayı tamamen ele geçirmişti … Peki İsviçreliler yeteri kadar çalışmamışlar mıydı ? Kendi icat ettikleri “elektronik quartz” teknolojisinin sonucunu nasıl öngörmemişlerdi ?

Bir zamanlar çok büyük bir bilgisayar firması vardı, ismi DEC – Digital Equipment Corporation. Şirketin kurucusu (Ken Olson, president, Chairman and Founder of DEC) “Birinin, evinde bilgisayar olmasını istemesi için bir neden göremiyorum” ifadesi ile şirketini PC pazarından uzak tuttu. Şirketin PC işine girmemesi bir iş kararıdır ancak öngörüsünün ne kadar hatalı olduğunu biz biliyoruz. Ancak bu bilgisayarcılar öngörü yapabilme açısından oldukça ünlüdürler. IBM’in kurucusu Thomas Watson, Chairman of IBM, 1943 bakın ne demiş “Dünya bilgisayar pazarının 5 bilgisayar satılacak kadar olduğunu düşünüyorum” . Bu isabetli öngörüleri saymakla bitmez.

Bunlar bize öngörü yapmanın zor bir şey olduğunu gösteriyor. Ancak bence “zor bir şeydir” açıklaması bence olayın tümünü tanımlamıyor.

Bilgisayar dünyasından bir örnek daha vererek “öngörememe” olayının arkasında ne olabileceğine bir ışık tutalım.

“Atari?ye gittik, ?Bakın bu ilginç şeyi yaptık, hatta sizin bazı parçalarınızı da kullandık, bize destek olur musunuz veya bunu size verelim, maaşımızı ödeyin, sizin için çalışalım, çünkü bunu yapmak istiyoruz?. Onlar da dedi ki ?Hayır?.
Sonra Hewlett-Packard (HP)?a gittik ve onlar dedi ki ?Size ihtiyacımız yok, daha üniversite diplomanızı bile almamışsınız?.

Steve Jobs, Cofounder of Apple Computer

Daha sonrasını tarih yazdı.

Problem çözebilme yeteneği bir yöneticide veya yönetici olmak isteyen birisinde mutlaka olmalıdır. Çünkü nasıl olsa her gün çok sayıda problem ile karşılaşacaktır.

Problemlerin kaynağı “biz” olmamız gerekmiyor, bizim kurgumuz mükemmel bile olsa bir çok dış etken bize problem yaratabilir, dolayısı ile bir problem karşısında ışık görmüş kurbağa gibi kalmak istemiyorsak “problem çözebilme” yeteneklerimizi keskinleştirmeliyiz.

Ancak öngörü yapabilme sayesinde problemlerden uzak kalabileceğimiz gibi onların daha az ortaya çıkabileceği ortamı belki sağlayabiliriz. Üretim dünyasının içinde olanların bildiği “poke – yoke” kelimesi bunun için var. Süreçleri veya cihazları problem yaratamaz, hatalı çalışamaz hale sokmak için çalışabiliriz. Mesela kullandığınız notebook’larda aynı tür bağlantı ucuna sahip iki ayrı şey yoktur (eskiden vardı ve bir birinin yerine takılınca arıza olabiliyordu), her kablo sadece “bir yere girebilir”.

Diğer kazanılması gereken bir alışkanlık ise “ilk seferde doğru” yapabilmek. Bu yaklaşım bizi ileride olabilecek bazı problemlerden koruyacaktır.

Gördüğünüz gibi “operasyonel mükemmellik” peşinde olanlar yöneticilerin “öngörü yapamama” problemini kendi iç sistemlerini mekanize ederek çözmeye çalışıyorlar.

Bir sonraki bölümde “öngörü yapabilmek için” stratejik çözümlemeden nasıl yararlanabileceğimize bakacağız.

Yetkinlikler Kütüphanesi – 9 : Kaliteli Karar Verebilme ve Problem Çözebilme

Cengiz Pak — Thu, 26 Aug 2010 09:54:49 +0000

Bir durum karşısında kaliteli karar verebilme ve problemi çözebilme bir dizi alışkanlığı ve yeteneği gerektirir. Tarih boyunca ileriyi öngörmeye çalışarak, analitik düşünüp ilişkileri doğru tespit ederek karar verebilmiş insanlar veya toplumlar diğerlerinden daha iyi konumda olmuşlardır.

Hayatımızda her anında karar veririz, sabah hangi börekçiye gideceğimiz bir karar, sonucunda midenizin yanması veya yanmaması ile başlayan öğrenme süreci ve bilgi birikimi sizi bir sonraki sabah vereceğiniz karar hakkında ışık tutar. Bu deneysel bir yaklaşımdır ancak her zaman deneme şansınız olmaz veya yapacağınız deneme son denemeniz olabilir.

Deneme şansı kısıtlı olduğunda “bulunulan durum hakkında bilgi toplama”, “analitik düşünebilme”, “ileriyi öngörebilmek için hür fikirli ve hür vicdanlı olabilme”, “kavramsal boyutta düşünebilme”, “özgüven”, “insiyatif alabilme” gibi bir dizi yeteneğiniz olmalı ve siz bunları sürekli geliştiriyor olmalısınız.

Günümüz insanını fazla yormadan, canını sıkmadan problem çözebilir hale getirebilmek için onlarca yöntem vardır – 5 Niçin, Balık Kılçığı, Boston matrisi, Sebep – Sonuç diagramları vs … – ve kullanıldıkları zaman organizasyonun ortalama problem çözebilme yetisi artar, her biri bir fayda sağlar.

Ama ne Mustafa Kemal Atatürk, ne Attila, ne Cengiz Han, ne de tarihte izini bırakmış büyük liderler tam olarak bu yolu izlememişlerdir. Kaliteli Karar Verebilme ve Problem Çözebilme konusuna bu açıdan baktığınızda “nerede olmak istediğinize göre” problemleri çözüyor olmanın farklı bir durum olduğunu görebilirsiniz. Bunu bir şirket boyutuna indirdiğinizde hedef – yol – problem şeklinde geriye doğru gelmeniz kariyerinizde ilerlemek istediğiniz doğrultuyu destekleyecektir.

Şimdi bu yetkinliği tarif etmeye çalışalım :

Bir durum karşısında analiz, bilgelik, tecrübe ve mantıksal metodları kullanarak karar verebilme, farklı kaynaklardan bilgi edinmeye açık, diğerlerinin tecrübe ve yeteneklerini talep etmeye çekinmeyen ve bu sayede problemi kalıcı olarak, bir daha tekrar etmeyecek biçimde çözmeye çalışmak.

Bu yetkinliğe sahip olunup olunmadığı nasıl anlaşılacak ?

* Öncelikle problemi çözebilmek için ne tür bilgiye sahip olunması gerektiğine karar verebilmek önmeli. Diğer bir deyimle hem problemi doğru anlamak hem de bulunulan noktayı doğru değerlendirmek için hangi bilgiye ihtiyaç var hangi bilgi bize bir şey katmaz, bunu algılamak gerekir. Büyük resmi görebilmek işte bu aşamada gereklidir.

Örneğin bir fabrikada iş merkezlerinin hangi verimlilikte çalıştığını anlamak için fazla uzun bir süre gerekmez ancak çoğu kez bilgi toplama yoluna sapılıp aylarca bilgi toplanıyor olabilir. İşte bu noktada “hedef – yol -problem” konusu ortaya çıkar. Amaç sistemi sürekli izlemek ve izleme sonuçları ile sistemi yönetmek ise sürekli bilgi toplama ve ilgili konular çözülmesi gereken problemlerdir ancak sistemin verimliliğini büyük adımlar ile yükseltmek için bu çoğu zaman gerekmez.

* Sonuca götürecek soruları sorabilmek, başkalarının da tecrübelerini yapıcı bir biçimde sürecin içine katabilmek, konuyu dağıtmadan ilerleyebilmek problem çözebilenler ile yolda kaybolanlar arasında bulunan bir farktır. Bazı insanlar detaylar üzerinden gider, ne kadar çok bilgileri olursa o kadar iyi bir çözüm bulabileceklerini düşünürler. Sonuca odaklı olmak, büyük resmi görmek, konuyu dağıtmamak ve kararlı olmak temel özelliklerdir.

* Problem yönetilebilir, incelenebilir parçalara bölünmesi gerekiyor ise yapılmalıdır. Böl ve yönet eski bir deyimdir, sistematik düşünmeye alışkın kişiler bunu kolaylıkla gerçekleştirir ancak bir çok kişi için anlamlı parçalara bölmek güç bir iştir. Problemi anlamsız parçalara bölmek demogogların da izlediği yollardan birisidir. Kaliteli Karar Verebilmek için çözmek istediğiniz problemin esasını anlamış olmanız gerekir yoksa altı kör adamın fil tarifi yapmaya çalışması gibi bütünü gözden kaçırabilir veya başkaları tarafından hiçbir çözümün olmadığı bir boşluğa sürüklenebilirsiniz.

Önceliklerin tespit edilebilmesi, maliyet – fayda – risk elemanlarının anlaşılması, ana konudan uzaklaşmadan alternatifleri algılayabilme bu alanda önemli yetkinliklerdir.

* Çözümü oluşturken kanıtlanmış teorilerden faydalanarak benzeşimler oluşturmak, bu sayede daha geniş kapsamlı bir çözüm bulabilmek için çalışmak da ayırt edici bir noktadır. Bu sayede asıl önemli olan gözden kaçmamış olur.

* Pazar ve rekabet koşullarının doğru analiz edilmesi ve karar verme sürecinde dikkate alınması önemlidir. Etkin problem çözücü kişi pazarı, trendleri, rekabeti ve geleceğin resmini algılamaya çalışmalıdır. Bunu yaparken hem kısa hem de orta ve uzun görüşü bir potada eritebilmelidir.

* Problem çözücü kişi bulduğu çözümü başkalarına aktarabilmelidir. Bazı insanlar problemi anlatırlar ama çözümü söyleyemezler, bu tür kişiler problem çözücü değildirler. Neyin nasıl yapılması gerektiğini başkalarına açıklayabilmek kaliteli karar verebilen insanların bir özelliğidir.

Tarihte bir çok hatalı karar vardır, işte bunlardan biri (alıntı vikipedi’den …)

7 Eylül 1812 günü gerçekleşen Borodino Savaşı, Moskova?nın yaklaşık 110 km. batısında, Moskova nehri üstündeki köprübaşında yapılmıştır. Napolyon Ordularını durdurmayı başarmakla birlikte Rus Ordusu’nun kayıpları, mevzileri uzun süre elde tutabilecek durumda değildir. Kutuzov, geri çekilme kararı verir. Hiç bir askeri direnişle karşılaşmadan Moskova’ya giren Napolyon, Rus Çarı’nın bir barış antlaşmasına yanaşmaması, Rus Ordusu’nun imha edilmemiş olması ve kış şartlarında ordusunun ikmalinin neredeyse olanaksız hale gelmesi dolayısıyla Rus topraklarından geri çekilmek zorunda kalmıştır. Ordusunun büyük bir bölümünü bu geri çekilme sırasında kaybetmiştir. Rus Ordusu, onları sürekli olarak izlemiş ve yıpratmıştır.

Rusların geriye çekilmesi ile Napolyon ordularının dümdüz Moskova’ya kadar gidip sonra da geriye dönebileceğini düşünmesi mevcut durumu anlamama ve ileriyi görememe sonucu “kalitesiz bir karar” olarak tarihe geçmiştir. Bunun kadar dramatik olmasa da günümüz iş dünyasından da onlarca örnek bulunabilir.

Zaman zaman doananımı ve insan gücü oldukça büyük şirketlerin nasıl hata yapabileceğini anlamak için Gelibolu Savaşında İngilizlerin verdikleri kararlara, Napolyon ve yüz yıl sonra Hitler’in Moskova seferlerine, Truva Savaşına, Pers İmparatorunun Cengiz Han tarafından gönderilen elçinin başını kesmesi ve sonrasında yaklaşık 1 milyon vatandaşını kaybetmesine bakarak anlayabilirsiniz. Çoğu kez yapılan hata “kendini çok zeki veya çok güçlü görmek” kaynaklıdır. Yılların komutanları bu hataları yapıyorsa şirket yöneticileri ne yapsın.

Son söz : Çok analiz yapmak doğru karar için yeterli değildir, doğru yere bakmak ise esastır.

Not : Bu yetkinlik tanımlarını kariyerinde ilerlemeyi, talip olacağı görevleri, pozisyonları gerçekten isteyen kişiler için yazıyorum. Bu sayede kendilerini işe alacak veya kariyer rotalarında ilerlemeleri için onlara destek olacak, yön verecek kişilerin hangi kriterlere dikkat ettiklerini bilmeniz gereklidir. Diğer yandan şirketlerde ?performans ölçümü?, ?performans yönetimi?, ?yetkinlik esaslı değerlendirme? giderek yaygınlaşmaktadır. Bir profesyonel olarak kariyerinizi geliştirmeniz bu dünyanın kurallarını ve bakış açısını anlamanız ile mümkündür. Sizlerinde yorum veya yazılarınız ile katkılarınızı bekliyorum.

İş Görüşmelerinde Her Zaman Aranan 10 Özellik Nedir ?

Cengiz Pak — Sun, 28 Feb 2010 19:21:45 +0000

Bir iş başvurusu yaparken görüşmecilerin “yeterlilik” konusunda nelere önem verdikleri araştırıldığında şimdi sayacağımız 10 özellik öne çıkar. Aranan kişi ister bir genel müdür, ister bir satış görevlisi olsun aranan temel özellikler hemen hemen hiç değişmez … Eğer kariyerinizi etkileyecek iş görüşmelerinden başarı ile çıkmak istiyorsanız bu 10 özelliğin üzerinde çalışmalı ve kendinizi geliştirmelisiniz.

1. İnsanlar ile iletişim

Bir fener kulesinde yalnız başına çalışmayacak iseniz iletişim yeteneğiniz önemlidir. Görüşme esnasında aşağıda ki gibi konular sorgulanabilir.

- İş arkadaşlarınızın veya müşterilerinizin ihtiyaçlarını dinleyebilmek
- Bire bir veya gruba bilgi aktarabilmek
- Müşteri şikayeti, tartışmalar gibi zor durumları yönetebilmek
- Başkalarının okuması için rapor ve döküman hazırlayabilme

2. İkna kabiliyeti

Bir çok görüşmeci iyi iletişim özelliklerinin yanısıra ?ikna kabiliyeti? olan adayları bulmaya çalışır; bunun için aşağıda ki gibi konuları incelerler.

- Kendi bakış açınızı bir başkasına nasıl anlatabildiğiniz.
- Birisinin fikrini değiştirerek sizin gibi düşünmesini sağlamak

- İkna kabiliyeti sorunları dinledikten sonra karşı tarafı bir ürün veya servis almaya yönlendirme aşamasında çok gerekli bir özelliktir.

3. Analiz edebilme

Yöneticiler her zaman durumu analiz edebilen kişileri tercih ederler. Görüşmeden önce aşağıda ki gibi durumlarda ne yapabileceğinizi düşünmelisiniz.

- Bir konu veya sorun hakkında bilgi toplayabilme
- Karmaşık bir problemi küçük ve daha basit parçalara ayırabilme
- Farklı opsiyonların iyi ve kötü yanlarını ayrıştırabilme

4. Problem çözebilme

Herkes, hangi görev için olursa olsun sorunu anlayıp onu çözebilen kişileri tercih ederler. Bu nedenle iş görüşmenizde aşağıdaki gibi noktaları konuşmaya hazır olmalısınız.

- Bir problem ile nasıl uğraşabileceğiniz üzerine önerileriniz
- Beyin fırtınası gibi çalışmaları başlatabilmek veya katılmak
- Bir problemi çözmek veya onunla uğraşmak için izleyeceğiniz yol

5. Kendi başınıza iş yapabilme yeteneği

Şirketler sadece kendisine verilen işi değil aynı zamanda insiyatif kullanabilen, yaptığı işi geliştirebilen kişileri işe almak isterler. Bu nedenle aşağıda ki gibi sorular ile karşılaşabilirsiniz.

- Hayal kırıklığı yaşadığınız ama kendinizi toplayarak işinizi başarı ile sürdürdüğünüz olaylar
- Orjinal bir fikrinizi uygulayıp başarılı olduğınız bir durum
- Bir hedefe ulaşabilmenizi engelleyen güçlükleri ortadan kaldırmanız

6. Ekip üyesi olabilme

İşverenler her zaman takım çalışmasının öneminden bahsederler. Bu nedenle aşağıdaki gibi anılarınızı hatırlamalısınız.

- Bir takım ardaşınıza nasıl yardım ettiğiniz
- Takım arkadaşlarınız arasında bir anlaşmazlığı nasıl çözdüğünüzü
- Takımın çıkarlarını kendi çıkarınızın önüne nasıl koyduğunuzu

7. Çabuk ?hazır olma?, hızlı öğrenebilme

Özellikle giriş seviyesi işler için işverenler hızlı yetşişebilecek kişileri seçmeye çalışırlar. Yöneticiler kendilerini çok uğraştıracak kişilerden uzak durmaya çalışırlar. Bu nedenle aşağıdaki gibi sorgular ile karşılaşabilirsiniz.

- Bir iş veya görev için nasıl hızlı adapte olduğunuzu
- Kendi kendinize çalışarak bir konu hakkında nasıl uzmanlaştığınız
- Çok az kontrol ve denetim altında yeni bir yeteneği nasıl kazandığınız

8. Esneklik ve adaptasyon

Görüşmeciler açık fikirli, ön yargıları olmayan, yardım sever kişileri istihdam etmek isterler. Görüşme esnasında aşağıdaki konular ile karşılaşmaya hazır olmalısınız.

- Bir projenin zamanında tamamlanabilmesi için kendinizden ne verdiniz
- Görev tanımınızda olmasa bile bir başkasına yardım edişiniz
- Bir başkasının açıklamasını dinledikten sonra kendi fikrinizi nasıl değiştirdiniz.

9. Planlama ve organizasyon

İşverenler kendi iş yükünü yönetebilen kişileri tercih ederler. Bu konuda onları ikna edebilmek için aşağıdaki gibi konulara ait fikriniz olmalı.

- İşleri zamanında yetiştirmek üzere doğru öncelikleri planlama
- Bir projeyi planlamış olma ve tamamlama
- Bir işin yapılabilmesi için başka kişileri organize edebilme

10. Büyük resmin farkında olmak

Bir çok işveren çalışanlarının dar görüşlü olduğunu, kendi yaptıkları işten başka bir şeyi anlamaya çalışmadıklarından şikayetçi olur. Eğer kendinizin böyle olmadığını doğru olarak aktarabilirseniz büyük avantaj elde edersiniz. Bunun için aşağıdaki gibi davranmalısınız.

- Kendi departmanınız dışındaki kişiler ile ilişki kurabilmeniz
- Bir müşteriniz, tedarikçiniz veya rakibiniz hakkında (firmanızın) ilginç bir bilgiyi iş arkadaşlarınız ile paylaşmak
- Kendi yaptığınız işin başka ekipleri nasıl etkileyebileceğini düşünmek.

Kolay gelsin